Op de eerste dag van de olijvenoogst steken kolonisten in Beita op de West Bank een auto van een Palestijnse boer in brand. Beeld: Activestills.
De tol van olijven plukken

Elk jaar doen kolonisten op de West Bank er alles aan om de Palestijnse olijvenoogst te dwarsbomen. Nu zij steeds heviger huishouden, opgehitst door Joods-nationalistische radicaal-rechtse politici, is de beschermende aanwezigheid van activisten onontbeerlijk. Onze groep Rabbis for Human Rights (RHR) maakt echter mee dat hun komst steeds actiever door het Israëlische leger wordt verhinderd. Dat hangt samen met een veranderende politieke werkelijkheid, waarin de kolonistenstem luider klinkt.

Door: Redactie – 22/12/2025

Dit jaar telde de VN al meer dan 1700 gevallen van kolonistengeweld op de West Bank, een gemiddelde van vijf per dag. Dit aantal is hoger dan ooit, mede doordat de Israëlische politie onder leiding van de radicaal-rechtse minister Ben Gvir steeds explicieter de kant van de kolonisten kiest. Elk jaar in oktober en november, als Palestijnse boeren hun olijven oogsten, komt dit tot een kookpunt. Kolonisten vallen boeren aan, blokkeren wegen, stelen werktuigen en steken boomgaarden in brand – allemaal in de hoop de Palestijnse bewoners te verdrijven.

Volgens hun eigen richtlijnen, opgesteld voorafgaand aan de oogst, zijn Israëlische soldaten verplicht om Palestijnse boeren toegang te verlenen tot hun eigen land. In diezelfde richtlijnen staat bovendien dat de komst van activisten, die de boeren willen beschermen, niet als reden mag worden gebruikt om een gebied af te sluiten. De praktijk ziet er anders uit. Landbouwgrond wordt regelmatig aangewezen als ‘afgesloten militaire zone’ – schijnbaar zonder reden, maar precies op het moment dat activisten langskomen.

‘We hebben meermaals gezien dat het leger en kolonisten nauw samenwerken,’ vertelt Avi Dabush, directeur van RHR. Als men lucht krijgt van de komst van activisten worden vaak direct militaire orders in werking gesteld. Dit jaar werd Israëlische activisten minstens 22 keer de toegang tot Palestijnse landbouwgrond ontzegd, zogenaamd om geweld en chaos te voorkomen. Als een activist een soldaat afgelopen november vraagt wat er gewelddadig is aan het oogsten van olijven, antwoordt die: “We willen niks explosiefs in de sector.” Ondertussen rapporteert mensenrechtengroep Yesh Din dat Israëlische soldaten in een kwart van de gevallen niet ingrijpen bij geweld van kolonisten of zelfs de daders ondersteunen.

‘De situatie is erg verontrustend,’ zegt Dabush tegen Haaretz. ‘Voorheen kwamen we altijd van tevoren samen met het leger om de oogst te coördineren. Het is immers hun wettelijke plicht om Palestijnen bij te staan tijdens de olijvenoogst. Maar sinds 7 oktober is er een grote kloof ontstaan. Het lukt ons niet meer met hen te spreken. De rol van het leger is zeer problematisch geworden: in het beste geval werken ze onze komst tegen, in het ergste geval laten ze relschoppers en Joodse militanten ongestoord hun gang gaan.’

In een opiniestuk betoogt Anton Goodman, eveneens actief voor Rabbis for Human Rights, dat het gedrag van soldaten en kolonisten op de West Bank weerspiegeld wordt in de Jeruzalemse politiek. Tijdens een recente hoorzitting – waarin besloten werd dat kolonistengeweld geen zorgelijk fenomeen is en de rol van de overheid hierin niet hoeft te worden onderzocht – vallen radicaal-rechtse parlementsleden hun enige Arabische collega verbaal aan.

‘We waren getuige van een aanval die het kolonistengeweld op de West Bank spiegelde,’ schrijft Goodman. ‘Intimidatie en bedreigingen zijn twee sleuteltactieken die kolonisten inzetten om Palestijnse gemeenschappen te verplaatsen. Gotliv [parlementslid van regeringspartij Likud, red.] schreeuwde recht door Touma-Slimans respectvolle en bedachtzame opmerkingen heen. “Er bestaat niet zoiets als Palestijnen,” riep ze, waaraan ze toevoegde dat Touma-Sliman niet in de Knesset thuishoort, maar in de gevangenis.’

Tijdens de hoorzitting werden feitelijk correcte statistieken door veel van de aanwezige politici weggezet als anti-Israëlische propaganda, beschrijft Goodman. Voor hen is er simpelweg geen sprake van systematisch kolonistengeweld. Of, erger, vinden ze dit gerechtvaardigd in de naam van de Joodse claim op Palestijnse grond. De verwevenheid van de Israëlische politiek en het gewelddadige handelen van kolonisten op de West Bank is zeer zorgwekkend.

Het mag echter geen reden zijn tot wanhoop of onverschilligheid, meent Dabush. Hij schrijft: ‘Ik groeide op met rechtse ideeën. Mijn eerste rabbijn was Chaim Druckman, stichter van Gush Emunim [ultranationalistische kolonistenbeweging, red.]. Hij gaf vorm aan de doctrine die ons nu bedreigt. Zijn slogan was “beetje bij beetje” en dat is precies wat mij drijft. Stap voor stap bouwen we een andere realiteit. We staan tegenover een overheid die bezeten is van annexatie en vernietiging. Ik kies voor iets anders.’

Het is lastig zoeken naar goed nieuws maar misschien kan dit ertoe gerekend worden: ondanks de toenemende dreigingen meldden zich bij RHR dit jaar meer mensen dan ooit aan om Palestijnse boeren bij te staan. Zij kiezen voor iets anders.

Blijf op de hoogte.
Schrijf u in voor de maandelijkse nieuwsbrief: